Ja nie śpię, ja śnię!

Kilka słów o spaniu

486

Robili to Leonardo da Vinci, Napoleon Bonaparte, Winston Churchill, a badania NASA wykazały, że drzemka zwiększa produktywność o 35 proc., kreatywność – o 40 proc., a decyzyjność – o 50 proc. Allan Rechtschaffen stwierdził, że jeśli sen nie pełniłby kluczowej funkcji, oznaczałoby to, że jest to największy błąd, jaki kiedykolwiek popełniła ewolucja.

Tekst: Agnieszka Pala, zdjęcie: Megan Hodges on Unsplash

Czy wiesz, że:

·        przesypiamy średnio 20 lat w ciągu życia

·        aby wypocząć, człowiek potrzebuje przeważnie 4–6 cykli snu

·        ludzie dorośli powinni spać 7–8 godzin

Sen od zawsze stanowił ważną część mojego życia. Początkowo z zazdrością patrzyłam na osoby, które chwaliły się, że śpią po pięć godzin na dobę i funkcjonują bardzo dobrze. Zastanawiałam się, dlaczego ja muszę spać osiem, aby mieć siłę i być wypoczętą. Jako młoda ambitna osoba, która rozpoczęła dopiero karierę zawodową, chciałam za wszelką cenę mieć więcej czasu na pracę. I to wtedy moje psychologiczne wykształcenie wzięło górę i kazało mi zagłębić się w tematykę 20 lat naszego życia (tyle średnio śpimy przez całe życie), jego wpływu na zdrowie i psychikę człowieka. I tak od 12 lat odkrywam tajniki snu i poznaję nie tylko odpowiedzi na pytanie, dlaczego trzeba spać, lecz także czemu w ogóle warto ro robić i co sen może nam dać. Ale zacznijmy od podstaw, czyli zbadajmy architekturę snu.

wyobrażenia senne

Architektura snu

Sen jest podstawową biologiczną potrzebą organizmu, bez której człowiek nie może prawidłowo funkcjonować. Aby czuć się dobrze, trzeba wystarczająco długo sypiać. Wbrew powszechnemu przekonaniu sen nie jest jednak stanem biernym, w którym mózg się wyłącza i wypoczywa. W czasie drzemki dochodzi co prawda do przyjęcia charakterystycznej postawy spoczynku, zaprzestania aktywności ruchowej, utraty świadomego kontaktu z otoczeniem i zmniejszonej reaktywności na bodźce zewnętrzne, ale aktywność układu nerwowego jest zachowana i podlega stałym cyklicznym zmianom. Sen człowieka składa się z dwóch etapów – snu bez szybkich ruchów gałek ocznych (non-rapid eye movement sleep – NREM) i snu z szybkimi ruchami gałek ocznych (rapid eye movement – REM). W nocy, aby wypocząć, człowiek potrzebuje przeważnie 4–6 cykli. Pierwsza połowa nocy cechuje się dużą ilością snu głębokiego. Podczas drugiej, po zakończeniu trzech cykli, u osób dorosłych, które nie cierpią na niedobór snu, sen głęboki najczęściej już nie występuje. Zwiększa się natomiast ilość snu REM. Architektura i jakość drzemki są silnie regulowane przez czynniki genetyczne. Najbardziej dostrzegalną genetycznie warunkową cechą związaną ze snem jest indywidualne zapotrzebowanie na niego. Długość wypoczynku zależy między innymi od długości cyklu snu danej osoby i liczby cykli, których ta osoba potrzebuje, aby się wyspać. Długość cyklu snu człowieka mieści się w granicach 80–120 minut. Zatem osoba, która aby być wyspaną, potrzebuje tylko czterech 80-minutowych cykli snu, będzie wyspana już po 320 minutach. Inna zaś, potrzebująca do wypoczynku aż sześciu 120-minutowych cykli, będzie musiała sypiać prawie 12 godzin. Genetycznie uwarunkowanego zapotrzebowania na sen nie da się oszukać. Nie można się nauczyć drzemać krócej. Przez kilka nocy można co prawda wstawać już po trzech przespanych cyklach, kiedy organizm ma już za sobą cały sen głęboki, i czuć się w miarę wyspanym. Niedobór snu będzie jednak narastał i osoba niedosypiająca po 1–2 godziny dziennie będzie musiała w końcu poddać się swojemu genetycznemu zapotrzebowaniu i odespać braki.

Wiek jest jednym z czynników najsilniej wpływających na strukturę snu. Na podstawie wieloletnich badań i analiz stanu zdrowia osób mających różny czas nocnego odpoczynku ustalono, że optymalna ilość snu różni się w zależności od naszego wieku:

  • noworodki i niemowlęta: 16–18 godzin na dobę
  • dzieci w wieku przedszkolnym: 10–12 godzin na dobę
  • uczniowie podstawówki i nastolatkowie: około 9 godzin na dobę
  • ludzie dorośli: 7– 8 godzin
  • osoby w podeszłym wieku: 6–5 godzin na dobę

Nasz ekspert

Agnieszka Pala – psycholog, trenerka kompetencji miękkich, pasjonatka snu, na co dzień menadżer w dziale HR.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.